PolitikeUbutungane

Ibimenyetso nsimusiga vyerekana ko Rwagasore ata minsi yari asigaje atishwe

Imbere y’uko umuganwa Rudoviko Rwagasore agandagurwa arashwe hariho ibimenyetso nsimusiga vyerekana ko ata minsi asigaje, mbere akaba yari amaze guhakwa gatatu.

Mu nkuru y’ikinyamakuru Iwacu, aho iki kinyamakuru candika kubijanye n’urupfu rw’umuganwa Rudoviko Rwagasore, dutangura tubona aho umugambwe Uprona watsinzwe mu matora y’amakomine muri 1960 utsinzwe n’umugambwe PDC(Parti Démocrate-Chrétien) wari muyirondera ukwikukira.

Muri ico gihe, umuganwa Rudoviko we yari afungishijwe icamaso i Bururi kuva kw’igenekerezo rya 28 Gitugutu 1960, banamubujije gusubira gukora ibikorwa vya Politike.

Iwacu candika ko umuganwa Rudoviko yahavuye ahabwa ubwigenge kuwa 8 Kigarama 1960 umunsi wanyuma w’amatora y’amakomine.

Mu nkuru iki kinyamakuru gikura mu gitabo « L’assassinat de Rwagasore, le Lumumba Burundais » canditswe n’umwanditsi, umumenyeshamakuru w’umubiligi Guy Poppe mu matohoza yagize, havurwamwo ko umugambwe Uprona wahavuye uhabwa uburenganzira bwo kwiyamamaza, n’uko umuganwa Rudoviko aca aza atawukimusubiza inyuma mu nzira yo kurondera ukwikukira.

Kuwa 18 Nyakanga 1961 umugambwe Uprona niho watsinda amatora yo gutwara igihugu, umuganwa Rudoviko araheza arahirira amabanga kuwa 28 Nyakanda 1961

Umuganwa Rudoviko Rwagasore yarahatswe kugandagurwa incuro zitatu zose.

Ntivyari bigiye kworoha kuri Rwagasore na gato, aho umwanditsi Guy Poppe avuga ko habaye ukugerageza kugandagura umuganwa Rudoviko Rwagasore incuro zitatu zose.

Vyatanguye kw’italiki 20 Nyakanga imbere y’uko Rwagasore arahira, aho umuzungu Jean Kageorgis yemera umugambi yahawe wo kugandagura Rwagasore.

Mw’ijoro ry’uwa 22 Nyakanga imiduga irimwo abari muri uwo mugambi yafashe ibarabara rija i Gitega aho inzu y’umwami yari, umwe mubarongoye umugamwe PDC ariwe Jean Birori akaba na muvyara wa rwagasore yari yumvise amakuru ko Rwagasore yoba ariyo yari.

Wari umurwi ugizwe n’abantu 7 nk’uko aya matohoza ya Guy Poppe abivuga, aha twovuga bamwe nka Joseph Birori, Antoine Nahimana, Jean Ntakiyica, Pascal Bigirindavyi hamwe n’umugiriki yitwa Liverios Archaniotis.

Bashitse igitega nko mu gihe c’isaha zine z’ijoro, baraheza bahagarika imodoka zabo hampande y’aho bikeka ko Rwagasore yoba ari hafi cane y’inzu y’umwami.

Aba bagabo basanze iyo nzu iri mu kibanza kinini cane kuburyo vyari kubagora guhunga, baraheza bahagarika igikorwa cabo uyo mugoroba.

Basubiye kugerageza kuwa 27 Nyakanga 1961 aho bari baronse amakuru avuga ko Rwagasore aza kuja i Gitega ku mugoroba, nuko Ntidendereza araheza abatoza imitwe y’uko botega umutego mw’ibarabara nk’uko amatohoza ya Guy Poppe abivuga.

Barahavuye baja gutegerera hafi y’ikiraro i Muramvya, Jean Ntakiyica ahagarika imodoka yiwe Mercedes mw’ibaraba hafi y’ikiraro iraba i Bujumbura ku buryo imodoka yose yahaca yabanza kugabanya umuvuduko.

Kageorgis we hamwe na Nahimana bari bahagaze nko kumetero 20 utarashikira ikiraro ku buryo iyo babona Ntakiyica abakirije amatara bari kuca babona ko imodoka y’uwo barondera ariyo ije bakaca bakora akazi kabajanye.

Amatohoza ya Guy Poppe avuga ko uwo munsi Rwagasore atahavuye afata iryo barabara, niko aba bagabo bahevye igikorwa uwo munsi, hanyuba babandanya baja i Gitega.

Bukeye bw’aho Kageorgis ntiyasohotse inzu gushika satutu z’ijoro, bagenziwe bari babonye aho Rwagasore yari kuri Cercle Ryckmans, babiri baraheza baherekeza Kageorgis bafise n’inkoko mu muduga wabo, abo bari Antoine Nahimana na Henri Ntakiyica.

Bashitse bahagarika imiduga yabo hafi y’idirisha, Kageorgis nawe arasoboka aja kurunguruka ariko asanga hari abantu benshi, Rwagasore n’umwami nabo niho bari. Wa mugiriki araheza ababwira ko bitoshoboka ko bamurasa mu bantu nkabo baca bararindira gato mu nyuma baja kwa Ntidendereza.

Uko Rwagasore yagandaguwe

Isanamu yerekana umuganwa Rudoviko ahejeje kugandagurwa

Haciye iminsi nka 15 vyacureshe, Michet Iatrou umugiriki yahoze ari umutware wa Kageorgis yabamenyesheje ko aza kuza mukabare kiwe hagati y’isaha imwe na zibiri z’ijoro. Umugambi wari usubiye mu buryo kw’italiki 12 za Gitugutu

Mu matohoza ya Guy Poppe, Ntidendereza yoba yari yababwiye ko uwo mugambi utegerezwa gukorwa imbere y’italiki 15 za Gitugutu ariko bose ntibari bazi iyo bakura Rwagasore nk’uko ikinyamakuru Iwacu kivyandika.

Mu gihe yari akubitiye kwa Birori, Kageorgis yarabimenye ko Rwagasore ari i Bujumbura, n’uko atangura kwitegura.

Kw’italiki 13 Gitugutu 1961 nko kugihe c’isaha zitanu z’ijoro zibura wa mugiriki Jean Kageorgis yari anasanzwe ari umudandaza mw’iduka ry’i Bujumbura icitwa Usumbura, yinyegeza inyuma y’igisaka, ahakirurutse ushobora kubona neza mu kabare Tanganyika.

Iki kinyamakuru kivuga ko Antoine Nahimana yari afukamye iruhande rwiwe araheza amubwira ati:  » Yoha umwanya ni uwu murase turi kumwe » ( ‘’Jean, le moment est venu, tire sur lui, nous sommes tous ensemble’’)

Akoresheje inkoho yiwe (9,3 mm) Kageorgis yaratumbereje neza, araheza arasa Rwagasore urusoro rumwe, umuganwa Rudoviko Rwagasore aba aracikanye.

Twobamenyesha ko umuganwa Rudovio Rwagasore yapfuye afise imyaka 29, abamwishe baramanitswe n’ubwo bivurwa ko abari hejuru cane bo batashikiriwe.

Intumbero yo kwica umuganwa Rudoviko Rwagasore kwoba kwari ugushaka kwigizayo ukwikukira kukazoba mumyaka 40 yari imbere nk’uko vyandikwa n’ikinyamakuru Burundi Forum.

Nagaciro

Inkomoko: Iwacu Burundi

Muri urwo rukurikirane

Amakuba umukenyezi n’abana ba Rwagasore bahuye na yo

Ruy NKEMMA

Abategetsi b’Urwanda bahagurukiye abitwaza inyambaro z’abakenyezi mu kubahohotera

Ruy NKEMMA

Wa mu pilote yacumitirwa mu kirere na mugenziwe yaganiriye n’umukuru w’igihugu ciwe aho arwariye mu bitaro

Ruy NKEMMA

Ikete uwarashe Rwagasore yandikiye abavyeyi biwe abasezera umunsi bwaca bamumanika.

Yves RUSERUKANINEZA

Inyishu Rwagasore yishuye umuryango n’abandi bariko bamubuza kurongora umuhutukazi Marie Rose Ntamikevyo.

Yves RUSERUKANINEZA

Kidumu yahagurutse avugira abarundi bari muri Kenya igihugu yakuyemwo umukenyezi yongera atanga n’impanuro zikomeye

Ruy NKEMMA

Leave a Comment